จดทะเบียน VAT สำหรับร้านออนไลน์ — เมื่อไรต้องจด และกำไรเปลี่ยนไปเท่าไร

ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มเมื่อรายรับจากการขายก่อนหักค่าใช้จ่ายเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี โดยยื่น ภ.พ.01 ภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกิน ไม่ใช่รอสิ้นปี ยอดที่นับคือราคาที่ลูกค้าจ่าย ไม่ใช่ยอดที่โอนเข้าบัญชีหลังแพลตฟอร์มหักค่าธรรมเนียมแล้ว

นับยอด 1.8 ล้านอย่างไรให้ถูก

นี่คือจุดที่ผิดกันมากที่สุด และผิดในทางที่อันตราย เพราะทำให้คิดว่ายังไม่ถึงเกณฑ์ทั้งที่เลยมาแล้วหลายเดือน กฎหมายใช้คำว่า "รายรับก่อนหักค่าใช้จ่าย" ซึ่งหมายถึงราคาที่ลูกค้าจ่าย ค่าธรรมเนียมที่แพลตฟอร์มหักเป็นค่าใช้จ่ายของร้าน ไม่ได้ทำให้รายรับลดลง

จดแล้วต้องทำอะไรทุกเดือน

• คิดภาษีขาย 7% จากราคาสินค้าและค่าส่งที่เก็บจากลูกค้า
• ออกใบกำกับภาษีให้ผู้ซื้อ — เป็นหน้าที่ของร้าน ไม่ใช่ของแพลตฟอร์ม เพราะแพลตฟอร์มเป็นแค่ตัวกลาง
• ทำรายงานภาษีขายและรายงานภาษีซื้อทุกเดือน
• ยื่น ภ.พ.30 ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป หรือถึงวันที่ 23 ถ้ายื่นผ่านอินเทอร์เน็ต — การขยาย 8 วันนี้มาจากประกาศที่มีอายุถึง 31 ม.ค. 2570 ต้องดูว่ามีต่ออายุหรือไม่
• เก็บใบกำกับภาษีซื้อไว้เป็นหลักฐาน — ไม่มีเอกสาร แปลว่าเคลมภาษีซื้อไม่ได้

กำไรหายไปเท่าไรจริง ๆ

คำตอบสั้น ๆ คือน้อยกว่า 7% เสมอ ถ้าต้นทุนของคุณมีภาษีซื้อติดมาด้วย เพราะ VAT ที่ต้องนำส่งคือส่วนต่างระหว่างภาษีขายกับภาษีซื้อ ไม่ใช่ภาษีขายทั้งก้อน และค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มก็มี VAT อยู่ข้างในอยู่แล้ว

ลองดูสินค้าตัวหนึ่ง ราคาขาย 500 บาท ต้นทุนสินค้า 250 บาท สมมติค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มรวม 18% ของราคาขาย (อัตราจริงของแต่ละแพลตฟอร์มดูได้จากตารางถัดไป) กรณีนี้สมมติว่าไม่ขึ้นราคาขายหลังจด VAT

แปลว่าการตัดสินใจที่สำคัญที่สุดก่อนเข้าระบบ VAT ไม่ใช่เรื่องภาษี แต่เป็นเรื่องแหล่งซื้อ ร้านที่รับของจากซัพพลายเออร์ที่จด VAT อยู่แล้วแทบไม่รู้สึกอะไร ส่วนร้านที่รับของจากตลาดนัดหรือผู้ผลิตรายย่อยจะเจ็บเต็ม ๆ และควรคุยเรื่องใบกำกับภาษีกับซัพพลายเออร์ตั้งแต่ก่อนถึงเส้น 1.8 ล้าน

อัตราค่าธรรมเนียมจริงของแต่ละแพลตฟอร์ม

ขึ้นราคา 7% เพื่อชดเชยได้ไหม

ทำได้และเป็นทางที่ตรงที่สุด แต่บนแพลตฟอร์มที่ผู้ซื้อเรียงตามราคา การขึ้น 7% อาจทำให้ยอดหายมากกว่ากำไรที่ได้คืน ทางที่เสี่ยงน้อยกว่าคือดูเป็นรายตัว — สินค้าที่ลูกค้าเทียบราคาหนักให้กลืนไว้ก่อน ส่วนสินค้าที่คนซื้อเพราะร้านหรือเพราะไม่มีที่อื่นขาย ค่อยขยับ

ข้อดีของการจด VAT ที่คนมักมองข้าม

• เคลมภาษีซื้อจากค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม ค่าโฆษณา ค่าขนส่ง และค่าอุปกรณ์ที่มีใบกำกับภาษีได้ทั้งหมด
• ขายส่งให้ร้านที่จด VAT ง่ายขึ้น เพราะเขาต้องการใบกำกับภาษีไปเคลม
• ขายให้หน่วยงานราชการและบริษัทได้ ซึ่งเกือบทั้งหมดต้องการใบกำกับภาษี
• ระบบบัญชีที่ถูกบังคับให้ทำ ทำให้ตัวเลขกำไรจริงชัดขึ้นกว่าเดิมมาก

ถ้าเลยเกณฑ์มาแล้วแต่ยังไม่ได้จด

สถานะทางกฎหมายคือมีหน้าที่เสียภาษีมูลค่าเพิ่มตั้งแต่วันที่รายรับเกินแล้ว แม้จะยังไม่ได้จดทะเบียน ปัญหาจริงคือภาษีขายในช่วงที่ผ่านมาต้องนำส่งเองทั้งหมด เพราะย้อนไปเก็บ 7% จากลูกค้าเก่าไม่ได้แล้ว ยิ่งช้ายอดยิ่งบวม

1. รวมยอดขายรายเดือนย้อนหลังให้รู้ว่าเกินเกณฑ์วันไหน
2. รวบรวมใบกำกับภาษีซื้อของช่วงนั้นให้ครบที่สุด — ทุกใบคือภาษีที่หักกลบได้
3. ให้ผู้ทำบัญชีประเมินยอดภาษี เบี้ยปรับ และเงินเพิ่มก่อนเข้าไปคุย
4. ยื่น ภ.พ.01 และเข้าพบสรรพากรพื้นที่เพื่อจัดการส่วนที่ค้าง